Tự hào dân tộc

21/02/2010

Trần Văn Giang
Lời tác giả:  Đây là nhận định và ý kiến cá nhân của người viết mà thôi. Đúng hay sai còn tùy hoàn cảnh, kinh nghiệm và sự thẩm định của mỗi độc giả.

Cụ Trần Trọng Kim, một nhà giáo lỗi lạc, một học giả danh tiếng và cũng là vị Thủ Tướng đầu tiên của Việt Nam, đã viết trong bộ sử “Việt Nam Sử Lược” (1925) về tính tình, tư cách của người Việt Nam (nguyên văn – trang 7 tiểu mục “Người Việt Nam”) như sau:

“Về đàng trí tuệ và tính tình thì người Việt nam có cả tính tốt và các tính xấu. Đại khái thì trí tuệ minh mẫn, học chóng hiểu, khéo chân tay, nhiều người sáng dạ, nhớ lâu, lại có tính hiếu học, trọng sự học thức, quí sự lễ phép, mến điều đạo đức: lấy sự Nhân, Nghĩa, Lễ, Trí, Tín, làm năm Đạo Thường cho sự ăn ở. Tuy vậy, vẫn hay có tính tinh vặt, cũng có khi quỉ quyệt, và hay bài bác nhạo chế. Thường thì nhút nhát, hay khiếp sợ và muốn sự hòa bình, nhưng mà khi đi trận mạc thì cũng có can đảm, biết giữ kỷ luật.

Tâm địa nông nổi hay làm liều, không kiên nhẫn, hay khoe khoang và ưa trương hoàng bề ngoài, hiếu danh vọng, thích chơi bời, mê cờ bạc. Hay tin ma tin quỉ, sùng sự lễ bái, nhưng mà vẫn không nhiệt tín tôn giáo nào cả. Kiêu ngạo và hay nói khoác, nhưng có lòng Nhân, biết thương người và hay nhớ ơn.”

Những lời nhận định về người Việt này đã cũ trên 80 năm mà chưa thấy ai lên tiếng phê phán Cụ là “không chính xác,” “sai lầm,” “thiếu công minh,” “thiên vị” hay “sỉ nhục dân tộc!” Nhiều người còn cho là Cụ có nhiệt tâm muốn thành thật vạch ra những cái tốt và cái xấu của người mình để hậu sinh học hỏi, sửa đổi; hầu xây dựng một tương lai trong sáng và tiến bộ cho đất nuớc.

Read the rest of this entry »

Advertisements

Giáo dục: Xin cho tôi nói thẳng

07/10/2009

Hoàng Tụy
Tạp chí Tia Sáng

1. Giáo dục sa sút không phải vì thiếu tiền mà vì quản lý kém

Sau một mùa thi THPT và ĐH-CĐ nặng nề, căng thẳng giả tạo và lãng phí vô lối, không có ở đâu ngoài Việt Nam trong thập niên đầu thế kỷ 21, trường học chưa kịp nghỉ ngơi cho lại sức đã bước vào khai giảng năm học mới, khởi động một chu kỳ khổ dịch đầy lo âu cho cả thầy lẫn trò.

Giữa lúc đời sống trăm mối tơ vò mà trên báo chí và các phương tiện truyền thông đại chúng đầy rẫy những bản tin chữ to nào là học phí cao, tiền trường leo thang, tiểu học công lập có nơi thu học phí 70-80 nghìn đồng/tháng, THCS, THPT vừa đầu năm học phụ huynh phải è cổ đóng góp cả chục khoản tiền “tự nguyện” bắt buộc. Trong khi đó chương trình học đã nhiều năm bị phê phán quá tải vẫn chưa hề giảm tải, sách giáo khoa sai sót đến mức đính chính không xuể vẫn cứ phải dùng, chương trình phân ban THPT bộc lộ bất cập ngay khi mới đưa ra thực hiện nhưng vẫn sẽ giữ nguyên cho đến 2015.

Khẩu hiệu “trường học thân thiện, học sinh tích cực” nghe thì hay, nhưng băn khoăn lớn là làm thế nào trong hai năm tới chấm dứt được nạn “đọc, chép” trong khi mọi thứ khác, từ chương trình, sách giáo khoa, tổ chức học tập cho đến thi cử và nhiều chuyện cốt lõi khác về tư duy giáo dục vẫn căn bản gần y nguyên như nửa thế kỷ trước. Thật xót xa khi học sinh được khuyên “học làm người trước khi học chữ” mà có nơi nhân danh chuẩn hóa giáo viên người ta buộc các thầy cô chưa đạt chuẩn phải đeo trước ngực tấm biển “giáo viên chưa đạt chuẩn” khi vào lớp. Quản lý thiếu nhân tính như thế tránh sao được những chuyện đau lòng như thầy bắt trò liếm ghế, trò tạt a-xit thầy, học sinh lớp 11-12 đâm chém nhau ngay trước cổng trường, v.v. Nói chống bệnh thành tích mà trước kia tỉ lệ tốt nghiệp phổ thông đạt trên 90%, nay sau hai năm thi cử nghiêm túc hơn, tỉ lệ đó cũng đã dần dần trở lại xấp xỉ… 90%, không biết phép lạ nào đã nâng cao chất lượng học tập nhanh chóng như vậy.

Read the rest of this entry »


LÀM SAO ĐỂ ĐÀO TẠO NGƯỜI CÓ “TƯ DUY SÁNG TẠO”?

07/09/2009

BÙI TRỌNG LIỄU – Nguyên giáo sư Đại học Paris, Pháp

Trước tiên, tôi muốn tìm hiểu cụm từ “tư duy sáng tạo” mà một số người Việt Nam đang dùng hiện nay nghĩa là gì. Nói giáo dục đào tạo ra những người “biết suy luận” (có người gọi là có “tính chủ động tư duy”) thì tôi hiểu. Còn từ “sáng tạo” thì tôi hiểu theo nghĩa là “phát minh, tạo ra những cái mới có giá trị về vật chất hay tinh thần mà tới nay chưa có; tìm ra những giải pháp độc đáo chưa ai dùng để giải quyết vấn đề này nọ; hoặc là biết phù hợp hóa những phát minh của người khác vào khung cảnh đặc biệt của mình”. Nếu quả vậy, tôi xin được phát biểu đôi lời về việc giáo dục đào tạo ra những con người biết suy luận.

Không thể có suy luận, không thể có sáng tạo nếu không có kiến thức cơ bản tối thiểu

Tôi nghĩ loài người tiến bộ là nhờ tích lũy được những hiểu biết của các thế hệ trước rồi mới tìm ra những cái mới cho thế hệ mình, chứ không phải là mỗi thế hệ luôn trở lại thời đồ đá rồi tự phát minh lại từ đầu. Cho nên ở mức độ bình thường thì nên học cho đủ hiểu biết đã. Tôi nói điều này cho tất cả mọi cấp học, từ mẫu giáo, tiểu học, trung học và những năm đầu đại học, ngoại trừ cấp “đào tạo qua nghiên cứu”. Nói như vậy không có nghĩa là người học (học sinh, sinh viên) hoàn toàn thụ động, học kiểu học vẹt: nếu nhà giáo có nhiệm vụ chuyển giao kiến thức qua bài giảng, người học, ngoài việc phải tiếp thu còn phải được hướng dẫn để biết tự mình tra sách, tìm tài liệu tại thư viện hay bằng những phương tiện khác như tìm trên mạng… để bổ sung sự hiểu biết của mình.

Read the rest of this entry »


GIÁO DỤC CỦA CHÚNG TA TẠO NÊN CÁC CÔNG DÂN NHƯ THẾ NÀO?

17/05/2009

Tôi đưa lên đây ba nhân vật thành công trong cuộc sống, họ có ba tính cách khác nhau, ba số phận khác nhau. Có thể ai đó cho là khiếm nhã khi để Đại tướng Võ Nguyên Giáp và Bill Gate bên cạnh Maurinho, một kẻ hợm hĩnh và kiêu ngạo. Nhưng giữa họ có một điểm chung là làm được những gì mình muốn bất chấp hoàn cảnh như thế nào. Phần nữa theo tôi đó là ba tính cách tương đối điển hình của những con người thành đạt mà không bị thần thánh hóa thành một tượng đài chỉ để chiêm ngưỡng như các vĩ nhân khác.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp thì có lẽ khỏi bàn cãi, ông luôn là một nhân vật chính trị mà cả phe đối lập cũng không thể bôi nhọ được, ông luôn bình thản và sống hết mình cho tổ quốc bất chấp ở cương vị nào, kể cả những cương vị mà nhiều người cho đó là một sự bất nhã như ” Trưởng ban dân số kế hoạch hóa gia đình chẳng hạn “ông cũng làm rất tốt, những năm đó Việt Nam có sự tiến bộ vượt bặc về chính sách dân số . Còn thiên tài quân sự của ông thì khỏi cần ai phải nhắc lại.

Bill Gate là một nhân vật điển hình của người thành đạt trong thế hệ mới, làm thay đổi cả thế giới, không đi theo vết xe vạch sẵn của người đời mà tự quyết định lấy số phận mình. Bỏ học ở trường đại học mà được học nó là mơ ước của tất cả thanh niên trên thế giới này: Đại học Haward. Nếu ông không làm như thế liệu hôm nay chúng ta có dùng máy tính bằng các phần mềm mà chúng ta nghĩ đó là một phần tất yếu của cuộc sống không

Read the rest of this entry »


Nghĩ lại và tái tạo “Mình”.

20/01/2009
1.”Mình”, “Sửu” và đạo lý hy sinh

Đầu năm Sửu, rất thích hợp để nhìn lại “mình” bởi về từ nguyên, “mình” chính là “sửu”. Giải thích hàm nghĩa của “mình” Đỗ Lai Thúy viết: “Tiếng mình mà chúng ta thường dùng ngày nay để tự xưng hay chỉ người vợ người chồng, hay bạn bè gọi nhau trong những hoàn cảnh thân mật vốn xuất phát từ tiếng cổ là min (Thôi đà cướp sống chồng min đi rồi – Truyện Kiều). Theo từ điển của Paulus Huỳnh Tịch Của, min là tên gọi loài trâu bò rừng. Đó là con vật đã từng nuôi sống người Việt cổ, rồi trở thành vật tổ của họ (vết tích: lễ đâm trâu ở Tây Nguyên, tục thờ trâu đất, tục ăn thịt trâu vào những ngày hội hè đình đám ở làng quê). Tự gọi mình là min, tự đồng nhất mình với con min (tên đệm văn ở người con trai (như: Nguyễn Văn… Trần Văn…), là nốt vằn, vết đâm trâu, một thứ hoa văn trên thân thể con vật hiến sinh) người Việt cổ xưa đã nêu cao đức hy sinh cá nhân mình cho sự an toàn và thịnh vượng của cộng đồng”[1]

Con trâu gắn kết mật thiết với cư dân nông nghiệp lúa nước ở nước ta từ xưa. Dân gian coi “con trâu là đầu cơ nghiệp”. Trong ba việc lớn của đời người thì “tậu trâu” là trước tiên, rồi mới đến “cưới vợ, làm nhà”[2]. Người ta đề cao con trâu, đúng như Đỗ Lai Thúy nói, là do đức hy sinh của nó. Đồng nhất mình với min, với trâu, người dân ta đề cao đức hy sinh của cá nhân cho cộng đồng. Tạm gọi đạo lý này là đạo lý min, hay đạo lý hy sinh. Đây là một đạo lý tốt đẹp của dân tộc. Đạo lý này chi phối cách hành xử của người Việt trong các quan hệ ở nhà, ở làng, ở nước. Trong nhà, người ta sống vì cha, vì mẹ, vì anh, vì em, vì vợ, vì chồng… Đối với làng, người ta sống vì hàng xóm. Đối với nước, người ta sống vì quan, vì vua, vì Tổ quốc. Đạo lý này đặc biệt phát huy sức mạnh trong kháng chiến chống giặc ngoại xâm. Đạo lý hy sinh cho cộng đồng đã tạo nên chủ nghĩa yêu nước của Việt Nam, sức mạnh giúp người Việt chiến thắng trong các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm.

Read the rest of this entry »


Tuyên ngôn Nhân Quyền của Liên Hiệp Quốc.

20/11/2008

Tuyên Ngôn Toàn Thế Giới Về Nhân Quyền của LHQ đã được chấp nhận ngày 10-12-1948. Và năm 1988, nhà nước Cộng hòa XHCN Việt Nam đã long trọng ký kết sẽ nghiêm chỉnh thực thi bản Tuyên Ngôn lịch sử này

Còn một tháng nữa Thế giới sẽ kỷ niệm 60 năm ngày ra đời của bản Tuyên Ngôn Nhân Quyền và đất nước Việt Nam chúng ta sẽ kỷ niệm 20 năm ngày ký kết tham gia tinh thần nội dung bản hiến chương của toàn thể nhân loại

Chúng tôi khn thiết đ ngh, trong dp này ĐCSVN và Nhà Nước Vit Nam hãy đ các báo đăng ln đu tiên nguyên văn bn Tuyên Ngôn Nhân Quyn mà Vit Nam đã ký kết.

Tuyên ngôn Nhân Quyền

của Liên Hiệp Quốc

Điu 1:

Tất cả mọi người sinh ra đều được tự do và bình đẳng về nhân phẩm và quyền. Mọi con người đều được tạo hoá ban cho lý trí và lương tâm và cần phải đối xử với nhau trong tình bằng hữu.

Read the rest of this entry »