Nghĩ lại và tái tạo “Mình”.

20/01/2009
1.”Mình”, “Sửu” và đạo lý hy sinh

Đầu năm Sửu, rất thích hợp để nhìn lại “mình” bởi về từ nguyên, “mình” chính là “sửu”. Giải thích hàm nghĩa của “mình” Đỗ Lai Thúy viết: “Tiếng mình mà chúng ta thường dùng ngày nay để tự xưng hay chỉ người vợ người chồng, hay bạn bè gọi nhau trong những hoàn cảnh thân mật vốn xuất phát từ tiếng cổ là min (Thôi đà cướp sống chồng min đi rồi – Truyện Kiều). Theo từ điển của Paulus Huỳnh Tịch Của, min là tên gọi loài trâu bò rừng. Đó là con vật đã từng nuôi sống người Việt cổ, rồi trở thành vật tổ của họ (vết tích: lễ đâm trâu ở Tây Nguyên, tục thờ trâu đất, tục ăn thịt trâu vào những ngày hội hè đình đám ở làng quê). Tự gọi mình là min, tự đồng nhất mình với con min (tên đệm văn ở người con trai (như: Nguyễn Văn… Trần Văn…), là nốt vằn, vết đâm trâu, một thứ hoa văn trên thân thể con vật hiến sinh) người Việt cổ xưa đã nêu cao đức hy sinh cá nhân mình cho sự an toàn và thịnh vượng của cộng đồng”[1]

Con trâu gắn kết mật thiết với cư dân nông nghiệp lúa nước ở nước ta từ xưa. Dân gian coi “con trâu là đầu cơ nghiệp”. Trong ba việc lớn của đời người thì “tậu trâu” là trước tiên, rồi mới đến “cưới vợ, làm nhà”[2]. Người ta đề cao con trâu, đúng như Đỗ Lai Thúy nói, là do đức hy sinh của nó. Đồng nhất mình với min, với trâu, người dân ta đề cao đức hy sinh của cá nhân cho cộng đồng. Tạm gọi đạo lý này là đạo lý min, hay đạo lý hy sinh. Đây là một đạo lý tốt đẹp của dân tộc. Đạo lý này chi phối cách hành xử của người Việt trong các quan hệ ở nhà, ở làng, ở nước. Trong nhà, người ta sống vì cha, vì mẹ, vì anh, vì em, vì vợ, vì chồng… Đối với làng, người ta sống vì hàng xóm. Đối với nước, người ta sống vì quan, vì vua, vì Tổ quốc. Đạo lý này đặc biệt phát huy sức mạnh trong kháng chiến chống giặc ngoại xâm. Đạo lý hy sinh cho cộng đồng đã tạo nên chủ nghĩa yêu nước của Việt Nam, sức mạnh giúp người Việt chiến thắng trong các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm.

Read the rest of this entry »

Advertisements

Tự sự của một người từng là Lính.

07/01/2009

Ngày 17 tháng 2 năm 1979, khi vừa vào đến cổng trường, chúng tôi nhận được tin: Vào lúc mờ sáng, “Trung Quốc đã đem quân bắn giết dọc theo Biên giới 6 tỉnh phía Bắc nước ta”. Sáng ấy, nhiều đứa trong chúng tôi đi thẳng từ trường phổ thông đến ủy ban nhân dân xã. Chúng tôi đăng ký nhập ngũ mà không kịp nói một câu với chính cha mẹ của mình.
“Quân bành trước Bắc Kinh” đã kéo chúng tôi từ lớp học ra thẳng chiến trường. Nhưng, không hiểu sao nhà trường hôm nay, lại không nói gì về cuộc chiến tranh kéo dài thế giằng co hơn 10 năm ấy. Ba mươi năm trước, những “đàn trẻ nhỏ”, chạy “từ Biên giới về”. Ba mươi năm sau, những đứa trẻ ấy lớn lên và biết: Tháng 4/1956 nhân khi quân Pháp vừa rút khỏi Việt Nam, Trung Quốc, lúc này đã trở thành “xã hội chủ nghĩa anh em”, chiếm đảo lớn nhất thuộc Hoàng Sa. Ngày 19-1-1974, sau khi Trung Quốc ký Thông cáo chung Thượng Hải với Mỹ và sau Hiệp Định Paris 1973, Mỹ rút lui khỏi Việt Nam, Trung Quốc, vẫn đang là “xã hội chủ nghĩa anh em”, đánh chiếm toàn bộ quần đảo Hoàng Sa, giết 58 chiến sỹ Hải Quân Sài Gòn, chiếm đảo. Ngày 14-3- 1988, Trung Quốc lại tấn công một số đảo đá của Trường Sa giết hại 74 người lính Hải quân Việt Nam và, từ đó, chiếm luôn những hòn đảo ấy.
Read the rest of this entry »


Những hoa tiêu yếu kém.

01/01/2009

Người ta thường ví Việt Nam vào WTO như là ra biển lớn, và quả thật là sẽ nhiều sóng gió hơn với tất cả mọi mặt xã hội Việt Nam từ kinh tế, chính trị, ngoại giao đến giáo dục, văn hóa xã hội. Thực tế là Việt Nam đã chấp nhận mở cửa và xét trên khía cạnh nào đó thì đây là xu thế không thể đi ngược. Nhưng con tàu Việt Nam đang dần tỏ ra thiếu đội ngũ hoa tiêu chuyên nghiệp

1. Sự khác biệt về nhận thức Người Việt vẫn rất hay tự ái khi bị coi là kém văn minh, là dã man, phá hoại môi trường. Nhưng thực tế là vẫn còn khoảng cách lớn về những giá trị văn minh mà người Việt còn cần phải cố gắng trong nhiều năm. Một nơi được coi là nắm vững các giá trị quốc tế nhất là Bộ Ngoại giao thì cán bộ có thể ngang nhiên buôn lậu sừng tê giác, điều tối kị với hình ảnh một con người văn minh chứ chưa nói đến với vai trò là cán bộ ngoại giao đại diện quốc gia. Thực tế rằng đó là bộ mặt của tội phạm quốc tế [i]. Một cán bộ nhà nước khác tại Văn phòng chính phủ, cơ quan thực hiện pháp luật cũng hồn nhiên giải thích về việc mình có nhiều tiền trong túi là do người nhà gửi nhờ mua sừng tê giác [ii]. Điều đó minh chứng một điều rằng về mặt nhận thức, ngay cả cán bộ ngoại giao, nhân viên chính phủ cũng thể hiện sự yếu kém một cách trầm trọng về các giá trị tốt đẹp chung của nhân loại. Và chính những người này lại đang đóng vai trò hoa tiêu cho xã hội Việt Nam.

Read the rest of this entry »